Waarom een planning maken niet vanzelfsprekend is

Een agenda-app, een bullet journal, een planningsmethode die een vriend zweert: het klinkt logisch om gewoon iets uit te proberen. In de praktijk stranden de meeste systemen binnen enkele weken, niet uit gebrek aan discipline, maar omdat ze uitgaan van een manier van plannen die niet aansluit.

Waarom standaard planners vaak niet werken

De meeste planningsmethodes veronderstellen dat je taken makkelijk kan opdelen, tijd realistisch kan inschatten, en flexibel kan herschikken wanneer iets tegenvalt. Voor wie moeite heeft met precies die vaardigheden, wordt de planning zelf een extra taak bovenop de taken die er al stonden. Het systeem dat overzicht zou moeten geven, kost dan meer energie dan het oplevert.

Tijd inschatten is een vaardigheid op zich

"Dit duurt wel een half uurtje" is voor veel mensen een automatische inschatting. Voor wie moeite heeft met tijdsbesef, is elke inschatting een gok, en gokken die structureel verkeerd uitvallen zorgen voor planningen die binnen een dag al niet meer kloppen. Dat is geen kwestie van beter je best doen, het is een andere manier waarop tijd verwerkt wordt.

Overzicht versus overweldiging

Een volle weekplanning kan twee tegengestelde dingen doen: rust geven omdat alles al vastligt, of juist verlammen omdat alles tegelijk zichtbaar is. Waar die grens ligt, verschilt van persoon tot persoon. Een planning die werkt, toont meestal net genoeg om vandaag te weten wat er komt, zonder de volgende twee weken constant in beeld te houden.

Onderzoek bij volwassenen met autisme vond duidelijke verschillen op planningstaken vergeleken met een controlegroep, ook bij mensen zonder verstandelijke beperking.¹ Ander onderzoek bij volwassenen met ASS toont specifiek moeilijkheden bij initiatie, planning en het opstellen van een strategie om een taak aan te pakken.²

Wat helpt

• Een planning die per dag toont wat nodig is, in plaats van een overzicht dat weken vooruitkijkt.
• Bewust ruimer inschatten dan het "logische" gevoel zegt, zeker bij taken die vaak uitlopen.
• Een systeem samen opbouwen en bijstellen, in plaats van een kant-en-klare methode overnemen die voor iemand anders werkt.

Een planning die niet werkt, is meestal geen teken dat plannen niet bij je past. Het is een teken dat het systeem zelf niet bij je past. En dat is iets wat je kan bijstellen.