Waarom een knuffel soms te veel is, en soms net hard nodig

Aanraking wordt bij autisme vaak anders verwerkt: soms intenser dan bedoeld, soms nauwelijks voelbaar, en dat kan per moment, per plek op het lichaam of per persoon verschillen. Dat maakt aanraking minder voorspelbaar dan bij de meeste mensen — niet minder waardevol.

Niet één vast patroon

Sommige mensen ervaren aanraking als onaangenaam of zelfs pijnlijk, vooral wanneer ze die niet zien aankomen. Anderen merken juist weinig van een aanraking, tenzij die stevig of consistent is. Weer anderen schakelen tussen beide, afhankelijk van hoeveel prikkels er die dag al waren verwerkt.

Waarom "nu even niet" geen afwijzing is

Wanneer het systeem al vol zit, kan zelfs een liefdevolle aanraking voelen als nog één prikkel te veel. Dat heeft niets te maken met de persoon die aanraakt, en alles met de staat van het zenuwstelsel op dat moment. Voor de omgeving voelt dat soms als afwijzing; voor de persoon zelf is het vaker een kwestie van "ik kan er nu even niet bij", niet "ik wil dit niet".

Onderzoek naar aanrakingsreacties bij autisme laat een genuanceerder beeld zien dan louter "overgevoelig" of "ongevoelig": autistische volwassenen rapporteren zowel aangename als onaangename aanrakingen sterker dan niet-autistische controles, ook al zijn de gemeten lichamelijke reacties net zwakker.¹

Wat helpt

• Aanraking aankondigen in plaats van iemand te verrassen, zeker op een drukke dag.
• Samen ontdekken welke vorm van aanraking wél en welke (op dat moment) niet werkt, zonder dat als een vast oordeel te zien.
• "Nu even niet" leren horen als een moment, niet als een grens op de relatie zelf.

Behoefte aan nabijheid en gevoeligheid voor aanraking sluiten elkaar niet uit. Ze bestaan vaak gewoon naast elkaar, en dat mag — zolang er ruimte is om samen te ontdekken wat wanneer werkt.